و لفظ خنجست ( XanJast ) را هم ، كه در شاهنامه ، به عنوان نام دريايى كه افراسياب در آن پنهان شد ، ذكر شده است تصحيف همين اسم مىدانند . به موجب روايات مزديسنان ، در عهد كيخسرو ، در كنار اين درياچه بتكده‌اى بوده است كه به امر كيخسرو ويران شده و آتشكدهء آذر گشسب در آنجا به جاى آن بنا گشته است . اكنون ياد آور مىشوم كه پژوهش و تحقيق دربارهء همهء اعلام اماكن بدين گونه و بلكه از اين نيز گسترده‌تر آرزويى بوده كه در آغاز در خيال بود ، ليكن اين كار بسى از حدود ترجمه و توضيحات و تعليقات ترجمان به دور بود . و به اندازه كافى وقت و مآخذ نيز در دسترس نبود . اكنون اگر جوينده‌اى را آنچه در اين توضيحات آمده است در مواردى مفيد افتد موجب خرسندى خاطر خواهد بود . - ارمنستان ( 185 ) 129 / 7 : سكه - ياقوت گويد : « سكه راه مورد استفادهء كاروانهاست كه از آباديى به آباديى بروند . و هر گاه در كتابها گويند ، از آباديى تا آباديى چند سكه است مقصود راه است ، مثلا از بغداد تا موصل پنج سكه است ، يعنى كسى كه مىخواهد از بغداد به موصل رود مىتواند از پنج راه برود . و از برخى نقل كرده‌اند كه سكك البريد كه گويند ، مقصود منازل بريد است در هر روز . ليكن معناى نخست روشنتر و درستتر است » ياقوت ج 1 ص 38 آنچه مسلم است اين است كه معنايى را كه ياقوت اظهر و اصح مىداند ، ابدا نمىتوان در بسيارى از موارد ابن خردادبه و ابن فقيه و امثال آن ، اراده كرد ، زيرا مثلا وقتى ابن خردادبه مىگويد از زنجان تا مراغه يازده سكه است مقصود يازده راه نيست . يا وقتى ابن فقيه مىگويد : « از پايان قلمرو آذربايجان كه ورثان است تا آغاز قلمرو ارمينيه هشت سكه است » ( ص 286 متن ) صريح است در تعيين مسافت و اعتبارا نمىتوان هشت گونه راه دانست . اصولا جغرافى نويسان در تعيين مسافات ، تعبيرات گوناگونى دارند ، مانند : يوم و مرحله و فرسخ و ميل و سكه كه آنها را از اطلاعات محلى يا كاروانسالاران يا دفاتر بريد ( پستخانهء كنونى ) مىگرفته‌اند ، و گاه خصوصيات راهها را با عقبه و شعب ( با كسر شين و سكون عين ) و منزل نيز معين مىكرده‌اند ( رك : مقدسى ) مقدسى براى دقت بيشتر حتى در مورد تعيين مسافات ، خواننده را توجه مىدهد كه كلمهء « واو » و « ثم » و « او » ، كه با نام آباديها ذكر مىشود ، چه معنايى را مىرساند . حتى از اين دقيقتر اين است كه مىگويد ، مرحله شش و هفت فرسخ است و اگر در موردى مرحله بيش از اين بود بر روى هاء دو نقطه مىگذاريم و . . . ( رك : مقدسى ص 106 ) پس سكه در اينجا مقدار مسافتى است كه در روزگاران آن مؤلفان مصطلح بوده است ، يا معناى اخيرى كه ياقوت گفت .